Poszedłem do kina na film Wszystkie nasze strachy, który w tym roku dostał główną nagrodę na Złotych Lwach w Gdyni. Sporą nieufność wzbudził we mnie ten tytuł, wyjątkowo pretensjonalny i jakiś taki raczej jak nagłówek do gazety, no ale pomyślałem: niech będzie, że tytuł chujowy, ale może film jednak zaskoczy. Bardzo lubię polskie kino ostatniej dekady, a w tym przypadku temat jednak bardzo frapujący - to historia (prawdziwa) gościa, który jest niezłym miszmaszem: żarliwie wierzący katolik działający we wspólnocie, zarazem aktywny gej i "elgiebiet" i to gdzie? Na polskiej rolniczej wsi. Nasz bohater to jednocześnie miejscowy artysta i aktywista działający w strajkach rolników i krzyczący na wiecu "wieś dla rolnika, nie dla dzika". Daniel Rycharski, naprawdę niezwykła postać.
No tak. Nastawienie do tego filmu, nie licząc tytułu, miałem pozytywne. Uważam, że historia dawała wielkie możliwości. Opisy bardzo intrygowały. Ale niestety uważam, że to po prostu nie jest dobry film. Dramaturgicznie, narracyjnie, nie klei się w ogóle. Motywacje głównego bohatera są niejasne (tzn. można się ich domyślać na podstawie wiedzy ogólnej i próby wczucia się w psychę tak skomplikowanej postaci, ale nie wynikają one z tego, jak rozwija się film); żaden aspekt filmu i jego problematyki - ani konflikt religii z lgbt-em, ani tożsamościowe dylematy bohatera, ani homofobizm wsi, ani artystyczna działalność bohatera - nie wydały mi się dostatecznie naświetlone i rozwinięte, żeby udźwignąć opowieść. Być może najlepszym kierunkiem byłoby pójść właśnie w te kwestie artystyczne, to chyba był najbardziej obiecujący kierunek. Od tego film się zaczyna, a przede wszystkim kończy - obrazem pola, na którym stoją zbite przez Daniela Rycharskiego krzyże (ten pierwszy - z drzewa, na którym powiesiła się jego przyjaciółka) ubrane w ubrania osób dyskryminowanych z powodu orientacji. Ta "instalacja" (zgrzyta mi tutaj to słowo) powstała pierwotnie właśnie tam, w szczerym polu, później zyskała też swoją formę wystawową, ale sądząc z filmu, bohaterowi ta forma wcale nie odpowiadała, on chciał, żeby ten krzyż był tam, na miejscu, gdzie wyrósł bezpośrednio z bolesnych doświadczeń. Ten wątek artystyczny nie jest jednak dopracowany, są w nim bardzo interesujące momenty, ale znowu - to się wszystko nie klei. Kwestia tej "mówiącej" kapliczki ledwie dotknięta, jakby jakieś sceny wypadły w montażu; pomnik rolnika w pozie Chrystusa frasobliwego użyty jako dekoracja, ale nie bardzo wiadomo, o co chodzi; sam główny krzyż jest niewątpliwie w centrum dramaturgicznym, ale w sensie jego znaczenia jako krzyża, a nie artystycznie... a potem na koniec wychodzi jednak, że ten wymiar artystyczny miał być równie centralny... Z akcentami w tym filmie coś jest mocno nie tak. Wracając z kina, miałem takie skojarzenie z pianistą, który gra piękny utwór, ale plasuje dźwięki nie tam, gdzie trzeba i zamiast przyjemności z płynącej muzyki, odczuwamy irytację, że coś tu się nie zgadza.
Najwyraźniej, jak przy pianistach, jednemu się nie zgadza, a drugiemu jak najbardziej, bo film został wysoko nagrodzony. Czy dlatego, że jest programowy (mądrale lubią mówić: "ważny!") i wpisuje się w popularny dyskurs? Kusiłoby, żeby tak powiedzieć, ale to nieprawda. Film, podobnie jak postać Daniela Rycharskiego, nie wpisuje się ŻADNE popularne szufladki, bo pokazuje człowieka, który konsekwentnie odmawia opowiedzenia się "przeciwko" i uparcie czuje się, i jest, członkiem wszystkich tych nie pasujących do siebie środowisk. I ten film jest w tym bardzo uczciwy, i nie wchodzi w żadną tanią agitkę w żadną stronę. Tylko, że w wyrazie artystycznym coś nie zagrało.
Nie zniechęcam, bo warto wiedzieć o tej historii. Mnie bardziej zainteresowały artykuły, niż opowieść filmowa. Ale ciekaw byłbym Waszych odczuć; czy tylko mi się wydaje, że ten film jest jakoś kiepsko zrobiony?
_________________ ćrąży we mnie zła krew
|